“…วันนี้เป็นวันสงกรานต์ หนุ่มสาวชาวบ้านเบิกบานจิตใจจริงเอย ตอนเช้าทำบุญ ทำบุญตักบาตร ทำบุญร่วมชาติตักบาตรร่วมขันกันเอย เข้าวัดแต่งตัว แต่งตัวสวยสะ ไปสรงน้ำพระ ณ วันสงกรานต์กันเอย ตอนบ่ายเราเริงกีฬา เล่นมอญซ่อนผ้า เล่นสะบ้ากันเอย ทำบุญทำทานสนุกสนานกันแล้ว ขอเชิญน้องแก้วรำวงกันเอย…” เพลงคุ้นหูที่เรามักจะได้ยินในช่วงเดือนเมษายน ของทุกปี นั่นก็คือช่วงวันสงกรานต์นั่นเอง เนื้อเพลงนี้สะท้อนถึงวิถีชีวิตของคนไทยต่อประเพณีวันสงกรานต์ได้อย่างเห็นภาพ ShopBack จะพาคุณมารู้จักเทศกาลสงกรานต์ ลึกถึงประวัติประเพณีสงกรานต์ ในเวอร์ชั่นประวัติวันสงกรานต์แบบย่อเข้าใจง่าย ให้มากขึ้นกว่าเดิม ว่ามีที่มาอย่างไร

เทศกาลสงกรานต์ งานนี้มีที่มาอย่างไร

  • ความเป็นมา ตำนานวันสงกรานต์

สงกรานต์ 2562 ที่เที่ยวภาคใต้ สงกรานต์ไปไหนดี สงกรานต์ภาคใต้

ตามหลักฐานทางประวัติศาสตร์ในกฎมณเฑียรบาลปรากฏว่า เรามีประเพณีสงกรานต์มาตั้งแต่สมัยกรุงศรีอยุธยา โดยสมเด็จพระบรมไตรโลกนาถได้ตราขึ้น และกล่าวถึงพระราชพิธีเผด็จศก เกี่ยวกับการตัดปีหรือการขึ้นปีใหม่ และพิธีกลดแจตร ซึ่งอาจจะมีความหมายคลุมเครือ แต่มีข้อสันนิษฐานหลายที่ว่า เป็นการรดน้ำเดือน 5

เนื่องจากในสมัยโบราณนั้น ไทยได้ใช้การนับวันเวลาเป็นจุลศักราช ดังนั้น การขึ้นปีใหม่จึงเป็นเหมือนการขึ้นจุลศักราชใหม่ ส่วนเรื่องคำว่า ‘สงกรานต์’ มาจากภาษาสันสกฤต (สํ-กรานต) แปลความว่า ก้าวขึ้น ย่างขึ้น กล่าวคือการที่พระอาทิตย์ย่างขึ้นจากราศีหนึ่งไปสู่ราศีใหม่ เป็นเหตุการณ์ที่เกิดขึ้นทุกเดือน ที่เรียกว่าสงกรานต์เดือน เมื่อครบ 12 เดือนแล้วพระอาทิตย์ย่างขึ้นจากราศีมีนไปราศีเมษ ก็จัดเป็นสงกรานต์ปี ซึ่งถือว่าเป็นวันขึ้นปีใหม่ทางสุริยคติ (วิธีนับวันและเดือน โดยใช้ตำแหน่งดวงอาทิตย์เป็นหลัก) และนับเป็นมหาสงกรานต์ ที่เป็นสงกรานต์ที่เกิดขึ้น 1 ครั้งต่อปี โดยจะอยู่ที่ประมาณวันที่ 13-14-15 เมษายน ของทุกปี

โดยวันที่ 13 เมษายน เป็นวันมหาสงกรานต์ คือวันที่พระอาทิตย์โคจรย้ายจากราศีมีนไปราศีเมษ โลกโคจรเป็นมุมตั้งฉากกับพระอาทิตย์จึงมีกลางวัน กลางคืนเท่ากัน

ส่วนวันที่ 14 เมษายน คือวันที่ถัดจากวันมหาสงกรานต์มา 1 วันเรียกว่า วันเนา เป็นวันที่พระอาทิตย์อยู่ประจำคงอยู่ที่ 0 องศา เพื่อตั้งต้นเข้าสู่ราศีใหม่

และวันที่ 15 เมษายน เป็นวันเถลิงศกใหม่ และขึ้นสู่จุลศักราชใหม่ โดยแม้จะมีคลาดเคลื่อนด้านเวลา (ชั่วโมงหรือนาที) แต่ก็มั่นใจได้ว่าวันนี้ พระอาทิตย์ได้เคลื่อนองศาจากเดิมเข้าสู่ราศีใหม่แน่นอน ด้วยวันเวลาที่เปลี่ยนไปเพื่อให้เข้ากับยุคสมัย จากสมัยโบราณที่นับเอาวันสงกรานต์เป็นวันขึ้นปีใหม่ จึงเปลี่ยนเป็นยึดวันที่ 1 มกราคม ตามหลักสากลในสมัยจอมพล ป. พิบูลสงคราม แต่กระนั้นก็ยังให้วันสงกรานต์เป็นวันปีใหม่แบบไทยดังเดิม

ShopBack Tips : ช่วงวันสงกรานต์เป็นช่วงเวลาที่ถือว่าเป็นการขึ้นปีใหม่ของไทย การจัดบ้าน จัดห้อง ถือเป็นการเริ่มต้นปีใหม่ไทยด้วยความสะอาดเรียบร้อย ปัดเป่าสิ่งสกปรก ใครที่อยากได้เฟอร์นิเจอร์แต่งบ้านใหม่ ไม่ว่าจะเป็นตู้เสื้อผ้า โต๊ะ โซฟา เตียง ฯลฯ จัดวางของตกแต่งชิ้นใหม่ให้เข้าที่เข้าทาง เพื่อให้สิ่งดีๆเข้ามาในชีวิตแล้วนั้น เราขอแนะนำให้ช้อปอย่างชาญฉลาด รับเงินคืนเพิ่มอีก เมื่อกดสั่งซื้อผ่าน ShopBack ที่ Koncept สั่งออนไลน์ส่งถึงบ้าน ไม่ต้องแบกเองให้เมื่อย แถมได้ส่วนลดและเงินคืนด้วย
  • หญิงงามแห่งเทศกาลสาดน้ำ ‘นางสงกรานต์’

เทศกาลสงกรานต์ วันสงกรานต์ นางสงกรานต์ ประวัติวันสงกรานต์
Image Credit : flickr / Pramote Polyamate

เมื่อพูดถึงประวัติวันสงกรานต์แล้ว จะต้องพูดถึงนางสงกรานต์ด้วย ถึงจะครบถ้วนกระบวนความ สำหรับตำนานนางสงกรานต์เล่าสืบต่อกันมาว่า ในสมัยก่อนพุทธกาล มีเศรษฐีคนหนึ่ง มีอายุเลยวัยกลางคนก็ยังไม่มีบุตร

กระทั่ง นักเลงสุราในละแวกบ้านพูดจาเยาะเย้ยเศรษฐีผู้นั้นว่า แม้มีทรัพย์มาก แต่หากไร้ทายาทไว้สืบสกุล ทรัพย์สมบัติเหล่านั้นก็ไร้ประโยชน์ ความนี้ทำให้เศรษฐีทุกข์ใจ และจัดพิธีบวงสรวงขอบุตรต่อพระอาทิตย์และพระจันทร์ แต่แม้เวลาจะผ่านไปถึง 3 ปีก็มิได้เกิดบุตรดังที่ปรารถนา จนวันหนึ่งที่เมื่อพระอาทิตย์ยกขึ้นสู่ราศีเมษ เศรษฐีก็ได้ยกข้าวสารที่ล้างด้วยน้ำสะอาด 7 ครั้ง แล้วหุงสุก ขึ้นบูชารุกขเทวดาในต้นไทร ด้วยความสงสารต่อเศรษฐี เทวดาในต้นไทรจึงขอพระอินทร์ ทูลขอบุตรให้กับเศรษฐีผู้นั้น

พระอินทร์จึงให้เทพบุตรองค์หนึ่งคือธรรมบาลกุมารเทวบุตร ลงมาเกิดเป็นบุตรของเศรษฐี ซึ่งเป็นเด็กที่มีสติปัญญาเฉียบแหลม สามารถเรียนจบไตรเพทได้ตั้งแต่อายุเพียง 7 ปีเท่านั้น และยังรู้ภาษานกอีกด้วย ความถึงหูของท้าวกบิลพรหม ที่ต้องการจะลองภูมิเด็กผู้นี้โดยเอาชีวิตเป็นเดิมพัน โดยท่านตั้งปัญหาถามธรรมบาลกุมารว่า

          “ข้อที่ 1 เช้าราศีสถิตอยู่แห่งใด

         ข้อที่ 2 เที่ยงราศีสถิตอยู่แห่งใด

         ข้อที่ 3 ค่ำราศีสถิตอยู่แห่งใด”

หากธรรมบาลกุมารสามารถตอบปัญหาเหล่านี้ได้ภายใน 7 วัน ท่านจะยอมตัดศีรษะของตนออก แต่ถ้าธรรมบาลกุมารตอบไม่ได้ ก็ต้องตัดศีรษะตนเองเสีย กาลล่วงเลยถึง 6 วัน แต่ธรรมบาลกุมารก็ยังไม่สามารถหาคำตอบเรื่องนี้ได้ ด้วยความกลัวจึงหลบหนีไปซ่อนตัวใต้ต้นตาล

บนต้นตาลนั้น มีนกอินทรี 2 ตัวพูดคุยกันเรื่องหาอาหารในวันพรุ่งนี้ นางนกถามสามีว่า ‘พรุ่งนี้เราจะไปหาอาหารที่ไหน’ นกสามีตอบว่า ‘พรุ่งนี้ไม่ต้องบินไปไกลหรอก เพราะจะได้กินเนื้อธรรมบาลกุมาร ที่จะถูกท้าวกบิลพรหมตัดหัว เพราะแก้ปัญหาไม่ได้’

นางนกจึงถามต่อไปว่า ‘ปัญหานั้นว่าอย่างไร’ นกสามีจึงตอบว่า ‘ราศีแห่งมนุษย์จะสถิตอยู่ที่ร่างกายต่างวาระกัน คือ เวลาเช้าจะสถิตอยู่ที่หน้า มนุษย์จึงต้องล้างหน้า – เวลาเที่ยงราศีสถิตอยู่ที่อก มนุษย์จึงต้องประพรมน้ำที่หน้าอก และเวลาค่ำสถิตอยู่ที่เท้า มนุษย์จึงต้องล้างเท้าก่อนนอน จึงจะพ้นอัปรีย์จัญไรทั้งปวง’

ธรรมบาลกุมารจึงได้เฉลย นำคำตอบนี้ไปตอบแก่ท้าวกบิลพรหม คำตอบของธรรมบาลกุมารเป็นที่ถูกต้อง ท้าวกบิลพรหมจึงเรียกธิดาทั้ง 7 ของตน อันเป็นบริจาริกา (หญิงรับใช้ของพระอินทร์) มาพร้อมกัน เพื่อสั่งเสียเรื่องการจากไปของตน ซึ่งจะมีเรื่องยุ่งยากมากมายตามมา

เนื่องจาก ตนจะตัดเศียรบูชาธรรมบาลกุมาร แต่ถ้าตัดแล้ววางไว้บนแผ่นดินก็จะลุกเป็นไฟไปทั้งโลก ถ้าจะโยนขึ้นไปบนอากาศ ท้องฟ้าจะแห้งแล้ง ฟ้าฝนจะไม่ตกต้องตามฤดูกาล แต่หากทิ้งลงไปในมหาสมุทร น้ำก็จะเหือดแห้ง ดังนั้นจึงสั่งให้ธิดาทั้ง 7 องค์ เอาพานมารองรับศีรษะ แล้วไปแห่ประทักษิณรอบเขาพระสุเมรุ 60 นาที แล้วจึงอัญเชิญไปเก็บไว้ในมณฑปถ้ำคันธุรลี เขาไกรลาส เมื่อครบกำหนด 365 วัน (โลกสมมุติว่าเป็น 1 ปี) เป็นสงกรานต์ ซึ่งก็หมายถึงการขึ้นปีใหม่ ลูกๆ จึงได้ชื่อว่าเป็น “นางสงกรานต์” ที่มีหน้าที่นำเศียรของท้าวกบิลพรหมแห่ประทักษิณรอบเขาพระสุเมรุเป็นประจำทุกปี

เทศกาลสงกรานต์ วันสงกรานต์ นางสงกรานต์ ประวัติวันสงกรานต์
Image Credit : flickr / Pramote Polyamate

ตามประวัตินางสงกรานต์เป็นธิดาของกบิลพรหม และเป็นนางฟ้าบนสรวงสวรรค์ชั้นจาตุมหาราช (สวรรค์ชั้นที่ 1 จากทั้งหมด 6 ชั้น) ซึ่งมีทั้งหมด 7 องค์ ที่จะมาหมุนเวียนทำหน้าที่อัญเชิญเศียรของท้าวกบิลพรหม มาแห่รอบเขาพระสุเมรุและประดิษฐานตามเดิมในทุกๆ 1 ปี หรือในวันมหาสงกรานต์นั่นเอง โดยมีหลักเกณฑ์กำหนดว่า วันมหาสงกรานต์ (วันที่ 13 เมษายน) ตรงกับวันใด ก็ให้นางสงกรานต์ประจำวันนั้นเป็นผู้แห่ ดังนี้

  • วันอาทิตย์เป็นวันมหาสงกรานต์ จะเป็น นางสงกรานต์ทุงษเทวี ทรงพาหุรัดทัดดอกทับทิม อาภรณ์แก้วปัทมราช ภักษาหารอุทุมพร(ผลมะเดื่อ) พระหัตถ์ขวาทรงจักร พระหัตถ์ซ้ายทรงสังข์ เสด็จไสยาสน์เหนือปฤษฎางค์ครุฑ
  • วันจันทร์เป็นวันมหาสงกรานต์ จะเป็น นางโคราคะเทวี ทรงพาหุรัดทัดดอกปีบ อาภรณ์แก้วมุกดา ภักษาหารเตละ(น้ำมันเนย) พระหัตถ์ขวาทรงพระขรรค์ พระหัตถ์ซ้ายทรงไม้เท้า เสด็จมาบนหลังพยัคฆ์ (เสือ)
  • วันอังคารเป็นวันมหาสงกรานต์ จะเป็น นางรากษสเทวี ทรงพาหุรัดทัดดอกบัวหลวง อาภรณ์แก้วโมรา(หิน) ภักษาหารโลหิต พระหัตถ์ขวาทรงตรีศูล พระหัตถ์ซ้ายทรงธนู เสด็จมาบนหลังวราหะ (หมู)
  • วันพุธเป็นวันมหาสงกรานต์ จะเป็น นางมณฑาเทวี ทรงพาหุรัดทัดดอกจำปา อาภรณ์แก้วไพฑูรย์ ภักษาหารนม เนย พระหัตถ์ขวาทรงเหล็กแหลม พระหัตถ์ซ้ายทรงไม้เท้า เสด็จมาบนหลังคัสพรหรือคัทรภะ (ลา)
  • วันพฤหัสบดีเป็นวันมหาสงกรานต์ จะเป็น นางกิริณีเทวี ทรงพาหุรัดทัดดอกมณฑา (ยี่หุบ) อาภรณ์แก้วมรกต ภักษาหารถั่ว งา พระหัตถ์ขวาทรงขอช้าง พระหัตถ์ซ้ายทรงปืน เสด็จมาบนหลังคชสาร (ช้าง)
  • วันศุกร์เป็นวันมหาสงกรานต์ จะเป็น นางกิมิทาเทวี ทรงพาหุรัดทัดดอกจงกลนี อาภรณ์แก้วบุษราคัม ภักษาหารกล้วยน้ำ พระหัตถ์ขวาทรงพระขรรค์ พระหัตถ์ซ้ายทรงพิณ เสด็จมาบนหลังมหิงสา (ควาย)
  • วันเสาร์เป็นวันมหาสงกรานต์ จะเป็น นางมโหธรเทวี ทรงพาหุรัดทัดดอกสามหาว (ผักตบชวา) อาภรณ์แก้วนิลรัตน์ ภักษาหารเนื้อทราย พระหัตถ์ขวาทรงจักร พระหัตถ์ซ้ายทรงตรีศูล เสด็จมาบนหลังมยุรา (นกยูง)

โดยท่าทางของนางสงกรานต์จะกำหนดตามเวลาที่พระอาทิตย์ย้ายเข้าสู่ราศีเมษ หรือเวลามหาสงกรานต์ตามที่คำนวณได้ ซึ่งเกณฑ์ในการกำหนดท่าทางของนางสงกรานต์ มีดังนี้

  • ถ้าเวลามหาสงกรานต์เป็นเวลารุ่งสางถึงเที่ยง (6:00 น. – 11:59 น.) นางสงกรานต์จะยืนมา
  • ถ้าเป็นเวลาเที่ยงถึงเย็น (12:00 น. – 17:59 น.) นางสงกรานต์จะนั่งมา
  • ถ้าเป็นเวลาค่ำถึงเที่ยงคืน (18:00 น. – 23:59 น.) นางสงกรานต์จะนอนลืมตามา
  • ถ้าเป็นเวลาเที่ยงคืนถึงเช้ามืด (00:00 น. – 05:59 น.) นางสงกรานต์จะนอนหลับตามา
ShopBack Tips : วันมหาสงกรานต์อันเป็นมงคลมีครั้งเดียวในรอบปี อย่าลืมเดินทางไปทำบุญตักบาตรที่วัดเพื่อความเป็นสิริมงคล หรือจะเดินทางไปไหว้รดน้ำผู้ใหญ่ ขอขมาและขอพรนะคะ เพื่อการเดินทางไปไหนมาไหนที่สะดวกมากกว่าลองเลือก Grab เป็นผู้ช่วย ให้การเดินทางของคุณรวดเร็วกว่าที่เคย แถมเรียกรถผ่าน ShopBack ยังได้รับเงินคืนให้ประหยัดได้อีกด้วย
  • เทศกาลสงกรานต์ วิธีสืบทอดประเพณี

เทศกาลสงกรานต์ วันสงกรานต์ นางสงกรานต์ ประวัติวันสงกรานต์
Image Credit : flickr / Pramote Polyamate

วันสงกรานต์ตรงกับวันที่ 13-15 เมษายน ของทุกปี ยังถือเป็นวันสำคัญที่จะแสดงออกถึงวิถีชีวิตและขนมธรรมเนียม ประเพณีอันดีงามของไทย

กิจกรรมวันสงกรานต์ ส่วนใหญ่เป็นไปในทางเพื่อเสริมความเป็นสิริมงคลให้กับตนเองและครอบครัว เช่น

  • การทำบุญตักบาตร สร้างกุศลให้ตนเอง ทำนุบำรุงพระพุทธศาสนา และอุทิศผลบุญแก่บรรพบุรุษที่ล่วงลับไปแล้ว
  • การก่อเจดีย์ทราย จากการที่ตลอดปีเราเดินติดทรายของวัดออกมา เป็นการคืนทรายให้กับวัด และนำไปสร้างเป็นเจดีย์ต่อไป
  • การสรงน้ำพระ ด้วยน้ำสะอาด อาจจะเป็นน้ำอบหอมก็ได้ เป็นการช่วยชำระมลทินสิ่งสกปรกของพระ ทำให้เราสดชื่น เย็นกาย สบายใจ ทั้งยังมีอานิสงส์ทำให้ได้ไปสู่สวรรค์ ชั้นดุสิตอีกด้วย
  • การรดน้ำผู้ใหญ่ ขอขมาสิ่งที่เคยล่วงเกิน เพื่อไม่ทำให้เกิดขึ้นใหม่ และขอพรจากผู้ใหญ่
  • การปล่อยนกปล่อยปลา แสดงความกรุณาต่อสัตว์ ซึ่งควรดูความเหมาะสมถึงสัตว์ที่นำมาปล่อย เช่น ปลาให้เหมาะกับแหล่งน้ำ หรือไม่อุดหนุนพ่อค้าแม่ขายที่จับสัตว์มาทารุณก่อนปล่อย
  • การเล่นน้ำ เป็นกิจกรรมเพื่อความรื่นเริง ซึ่งในปัจจุบันถือเป็นสัญลักษณ์ทางวัฒนธรรมอย่างหนึ่งที่ทำให้ชาวต่างชาติ ‘รู้จัก’ เมืองไทยมากขึ้น โดยจะมีการจัดกิจกรรมนี้ในแต่ละพื้นที่ สร้างรายได้จากการท่องเที่ยวได้มาก นอกจากนี้เทศกาลสงกรานต์เป็นช่วงหยุดยาว เหมาะกับการกลับบ้าน และไปพักผ่อนชาร์จแบตร่างกายได้อีกด้วย

ShopBack Tips : เดินทางช่วงเทศกาลสงกรานต์ต้องระมัดระวังให้มากขึ้น เลือกประกันภัยรถยนต์กับ Frank.co.th มั่นใจทุกการขับขี่ มีบริการช่วยเหลือฉุกเฉินบนท้องถนน รวมถึงช่วยเหลือทางการแพทย์ จะรถยนต์ หรือรถมอเตอร์ไซด์ก็มีครอบคลุมทั้งหมด อย่าลืมตั้งสติก่อนสตาร์ทนะคะ และช้อปอย่างชาญฉลาดได้มากขึ้น เมื่อกดซื้อประกันภัยผ่าน ShopBack ก็รับเงินคืนให้คุณประหยัดได้มากกว่า
สงกรานต์ 2562 ที่เที่ยวภาคใต้ สงกรานต์ไปไหนดี สงกรานต์ภาคใต้

เทศกาลสงกรานต์เป็นช่วงเวลาที่คนไทยทุกคนรอคอย แม้อากาศจะอยู่ในช่วงฤดูร้อน แต่เราก็เย็นกายได้ด้วยกิจกรรมเล่นน้ำที่จัดยังทุกจังหวัด ทั่วประเทศ พร้อมเย็นใจไปทำบุญตักบาตร ขอพรจากญาติผู้ใหญ่ แม้กาลเวลาจะผันผ่านไปนานเท่าใด หากแต่รากเหง้าวิถีชีวิตความเป็นไทยจากประเพณีวันสงกรานต์ยังคงส่งผ่านรุ่นสู่รุ่น หวังว่าบทความนี้จะทำให้ทุกคนเข้าใจประวัติวันสงกรานต์ไม่มากก็น้อย ขอให้ทุกคนมีความสุขกับวันสงกรานต์นะคะ

ช้อปกินเที่ยวแบบชาญฉลาด รีบคลิกลงทะเบียนฟรีที่ ShopBack เพื่อรับเงินคืนทุกครั้งที่ช้อปปิ้งออนไลน์ผ่าน ShopBack เพราะแค่คลิก ShopBack ก่อนช้อปปิ้งออนไลน์ ก็เท่ากับสะสมเงินคืนเข้าบัญชีธนาคารตัวเองแบบง่ายๆ ไม่มีค่าใช้จ่ายใดๆ ทั้งสิ้น!

พูดคุยและรับข่าวสารเงินคืนให้คุณประหยัดได้มากขึ้นที่ www.facebook.com/ShopBackThailand

ส่วนใครอยากแชร์โปรเด็ด ดีลโดน แวะมาบอกกันที่ group ฉลาดเลือก ฉลาดช้อป ของ ShopBack กันได้นะจ๊ะ

Facebook Comments